Trong quá trình vận hành hệ thống xử lý nước thải, một tình trạng rất phổ biến là Amoni (NH₄⁺) đã xử lý đạt, nhưng Nitrat không giảm (NO₃⁻) vẫn còn cao.
Nhiều đơn vị cho rằng do thiếu vi sinh hoặc công nghệ chưa phù hợp. Tuy nhiên, qua kinh nghiệm thực tế, nguyên nhân chính lại nằm ở điều kiện vận hành chưa tối ưu cho quá trình khử nitrat.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất và những yếu tố quan trọng xử lý Nitrat không giảm.
1. Bản chất quá trình khử Nitrat trong nước thải
Khử nitrat là một quá trình khá khó. Vi sinh trong giai đoạn này không dùng oxy như ở bể hiếu khí, mà dùng chính nitrat để hô hấp. Vì vậy, chỉ cần trong nước còn oxy hòa tan, dù rất thấp, vi sinh cũng sẽ ưu tiên dùng oxy trước. Khi đó, nitrat gần như bị “bỏ qua”, dẫn đến tình trạng Nitrat không giảm.
Một điểm nữa thường thấy là nước sau hiếu khí quá sạch, COD gần như đã cạn kiệt. Điều này nghe thì tốt, nhưng lại vô tình làm mất đi nguồn carbon – tức là “thức ăn” cần thiết cho vi sinh khử nitrat. Khi không có carbon, vi sinh không thể hoàn tất phản ứng, và nitrat sẽ tiếp tục ở đó.
Ngoài ra, nhiều hệ thống có thiết kế bể thiếu khí nhưng lại chưa tối ưu nội tuần hoàn. Nitrat được sinh ra ở bể hiếu khí, nếu không được đưa hết về bể thiếu khí thì thực chất không có gì để xử lý. Đây là lỗi vận hành rất phổ biến, nhưng lại dễ bị bỏ qua.
2. pH và thời gian lưu cũng là yếu tốt then chốt
Thỉnh thoảng chúng ta nên kiểm tra lại pH trong bể thiếu khí. Nhiều khi chủ quan do pH bể điều hòa luôn dao động quanh 7 mà chúng ta quên kiểm tra tại bể thiếu khí. Chúng là yếu tố ảnh hưởng rõ rệt. pH thấp sẽ làm giảm hoạt tính vi sinh, còn thời gian lưu quá ngắn thì nước đi qua bể thiếu khí quá nhanh mà phản ứng chưa kịp xảy ra đã bị cuốn ra ngoài.
Từ góc nhìn vận hành thực tế, tôi luôn nhấn mạnh rằng: hiệu quả xử lý nitrat không phụ thuộc vào việc “có vi sinh khử Nitrat hay không”, mà phụ thuộc vào việc môi trường đã đúng cho vi sinh hoạt động hay chưa.
Khi DO được kiểm soát đúng, có đủ nguồn carbon, tuần hoàn hợp lý và pH ổn định, quá trình khử nitrat sẽ diễn ra rất tự nhiên và ổn định. Ngược lại, chỉ cần sai một trong những yếu tố này, hệ thống có bổ sung thêm vi sinh cũng khó đạt hiệu quả như mong muốn.
3. Khi nào nên bổ sung vi sinh khi Nitrat không giảm
Nếu hệ của bạn đang gặp tình trạng nitrat không giảm kéo dài, hãy thử nhìn lại điều kiện vận hành trước. Rất nhiều trường hợp, chỉ cần điều chỉnh đúng – hệ sẽ hoạt động tốt mà không cần thay đổi công nghệ.
Tuy nhiên, nếu đã điều chỉnh theo những hướng trên mà Nitrat vẫn chưa hạ thì đây là lúc cân nhắc lựa chọn bổ sung chủng vi sinh khử Nitrat.
Khi đó mật độ vi sinh khử nitrat bị suy giảm rõ rệt, hệ mất khả năng xử lý. Đây là lúc cần “cấy lại hệ” để phục hồi nhanh. Những dòng vi sinh chuyên dụng như vi sinh Pond Start thường được dùng để tái tạo lại hệ vi sinh trong giai đoạn này.
Bổ sung vi sinh chỉ hiệu quả khi hệ đã có môi trường phù hợp.
Nếu chưa đúng điều kiện, việc châm thêm vi sinh chỉ làm tăng chi phí mà không giải quyết được vấn đề. Vì vậy, trước khi quyết định bổ sung vi sinh, hãy kiểm tra lại hệ thống: Môi trường đã đúng chưa? Vi sinh có đang “có đất để hoạt động” hay không? Khi trả lời được câu hỏi đó, bạn sẽ biết chính xác: có nên bổ sung vi sinh hay chưa.
Đó là khác biệt giữa “xử lý theo thói quen” và “vận hành theo bản chất”.
Sản phẩm: Men vi sinh Pond start
Xem thêm: Cách giảm Nitrat trong nước thải
