Trong vận hành bể kỵ khí (UASB, bể biogas), VFA cao là dấu hiệu cảnh báo hệ đang mất cân bằng sinh học. Nếu không xử lý kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến tụt pH, giảm sinh khí metan và sụp hệ hoàn toàn.

Vậy Nguyên nhân VFA cao trong bể kỵ khí là gì? do đâu và cách xử lý triệt để như thế nào?

1. VFA trong bể kỵ khí là gì?

VFA (Volatile Fatty Acids – axit béo dễ bay hơi) là sản phẩm trung gian của quá trình phân hủy kỵ khí, gồm:

• Acetate
• Propionate
• Butyrate

Trong điều kiện ổn định:

• VFA được chuyển hóa thành CH₄
• pH duy trì 6.8 – 7.2
• Sinh khí đều

Khi VFA tích tụ quá mức → hệ mất cân bằng.

2. Khi nào được xem là VFA cao?

Ngoài ra cần theo dõi: Tỷ lệ VFA/Alkalinity

• < 0.3 → Ổn định
• 0.3 – 0.4 → Cảnh báo
• 0.4 → Mất ổn định

3. Nguyên nhân VFA cao trong bể kỵ khí

3.1 Sốc tải COD

COD tăng > 30% trong thời gian ngắn khiến:

• Acid sinh ra nhanh
• Vi khuẩn metan không xử lý kịp

3.2 Thiếu vi sinh metan hoạt tính

Methanogens tăng trưởng chậm và rất nhạy cảm với:

• pH thấp
• Nhiệt độ thay đổi
• Hóa chất độc

Khi mật độ giảm → VFA tích tụ.

3.3 Thiếu kiềm (Alkalinity thấp)

Không đủ khả năng đệm → pH tụt nhanh khi acid tăng.

3.4 Thiếu dinh dưỡng N và P

Tỷ lệ tối ưu:
COD : N : P = 350 : 5 : 1

Thiếu dinh dưỡng → vi sinh yếu → chuyển hóa kém.

4. Dấu hiệu nhận biết hệ đang bị VFA cao

• pH giảm dần về < 6.5
• Mùi chua mạnh
• Sinh khí giảm > 20%
• Bùn nổi hoặc phân tán

Nếu kéo dài 2–3 ngày không xử lý → nguy cơ sụp hệ.

5. Cách xử lý VFA cao trong bể kỵ khí

✅ Bước 1: Giảm tải hữu cơ ngay

• Giảm lưu lượng 20–30%
• Hoặc pha loãng COD
• Đưa OLR về mức an toàn

UASB: 3–6 kg COD/m³.ngày

✅ Bước 2: Bổ sung kiềm

• Dùng NaHCO₃
• Hoặc vôi CaCO₃

Mục tiêu:
pH 6.8 – 7.2
VFA/Alkalinity < 0.3

✅ Bước 3: Phục hồi vi sinh methan

Đây là bước quyết định.

Khi VFA cao nghĩa là hệ metan không hoạt động đủ mạnh.
Việc bổ sung vi sinh kỵ khí chuyên biệt giúp:

• Tăng mật độ methanogens
• Chuyển hóa acetate nhanh hơn
• Phục hồi sinh khí
• Rút ngắn thời gian ổn định

Vi sinh kỵ khí AD BOOST hỗ trợ:

• Phục hồi hệ khi VFA > 2000 mg/L
• Ổn định pH
• Tăng hiệu suất xử lý COD 60–85%
• Phục hồi hệ trong 2–5 ngày

6. Ví dụ thực tế

Hệ thống:

• Lưu lượng: 600 m³/ngày
• COD: 6500 mg/L
• VFA tăng lên 2800 mg/L
• pH tụt còn 6.4

Sau khi:

• Giảm tải 25%
• Bổ sung kiềm
• Cấy vi sinh AD BOOST

Hệ phục hồi trong 5 ngày, VFA giảm về 1200 mg/L và sinh khí tăng lại.

7. Cách phòng ngừa VFA cao tái diễn

• Không tăng tải > 10–15%/ngày
• Theo dõi VFA 2–3 lần/tuần
• Duy trì dinh dưỡng đầy đủ
• Bổ sung vi sinh duy trì định kỳ
• Kiểm soát nguồn thải đầu vào

Kết luận

Nguyên nhân VFA cao trong bể kỵ khí là dấu hiệu hệ đang mất cân bằng sinh học, chủ yếu do quá tải COD hoặc suy giảm vi sinh metan.

Để xử lý triệt để cần:

1. Giảm tải
2. Ổn định pH
3. Phục hồi quần thể vi sinh hoạt tính

Vi sinh kỵ khí AD BOOST là giải pháp hỗ trợ hiệu quả giúp hệ:

• Giảm nhanh VFA
• Ổn định sinh khí
• Hạn chế sụp hệ
• Tối ưu chi phí vận hành

FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. VFA cao bao nhiêu thì nguy hiểm?

Trên 2000 mg/L cần can thiệp ngay.

2. Bao lâu thì VFA giảm sau khi xử lý?

Nếu xử lý đúng, thường 3–5 ngày.

3. Có nên tăng tải lại ngay khi hệ ổn định?

Không. Tăng từ từ 10–15% mỗi ngày.